ความเป็นมาและโครงสร้างบทความ
ทำความเข้าใจบริบทก่อนอ่าน เพื่อมองเห็นความตั้งใจของผู้เขียนและวิธีเรียบเรียงความคิด
ผู้ทรงพระราชนิพนธ์
สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
ลักษณะงานเขียนเป็นร้อยแก้วประเภทบทความเชิงวิจารณ์ ใช้บทกวีไทยและบทกวีจีนเป็นฐานในการพิจารณาชีวิตและความทุกข์ของชาวนา
ที่มาของเรื่อง
นำมาจากหนังสือ มณีพลอยร้อยแสง ในหมวด “ชวนคิดพิจิตรภาษา” บทความแสดงความเข้าใจต่อปัญหาของชาวนาและชี้ว่าความทุกข์ของชาวนาเกิดขึ้นคล้ายกันในหลายท้องถิ่นและหลายยุคสมัย
จุดประสงค์
แสดงพระราชดำริเกี่ยวกับบทกวีของไทยและจีน ให้ความรู้เชิงวรรณคดีเปรียบเทียบ และกระตุ้นให้สังคมตระหนักถึงความสำคัญของชาวนา

โครงสร้าง 3 ส่วน
ส่วนนำ
กล่าวถึงประสบการณ์เมื่อทรงเป็นนิสิตและบทกวีของจิตร ภูมิศักดิ์ที่เคยได้ยินและจดจำ
เนื้อเรื่อง
ยกบทกวี วิเคราะห์ถ้อยคำ ผู้พูด ปัญหาของชาวนา แล้วเชื่อมโยงกับบทกวีจีนของหลี่เชิน
ส่วนสรุป
ตอกย้ำอย่างกระชับว่าความทุกข์ของชาวนายังดำรงอยู่ แม้ยุคสมัยจะเปลี่ยนแปลง